Wnosisz wiadro owsa na pastwisko i co się dzieje? Znajdujące się tam klacze nie dzielą się pożywieniem. Klacz dominująca zagarnia całe ziarno dla siebie. Udaje jej się to osiągnąć bez zastosowania zbędnych kopniaków. Ma ona własny system „krok po kroku”, począwszy od kulenia uszu i rzucania „złym spojrzeniem” a skończywszy na gryzieniu lub kopaniu tylko, jeżeli faktycznie jest to konieczne. Wszystko, aby przypomnieć innym klaczom kto tu rządzi. To stopniowanie sygnałów powoduje, że klacz dominująca stosuje minimum potrzebnych środków do zdyscyplinowania stada. Uległe konie wiedzą, że lepiej nie sprzeciwiać się liderce, dlatego łatwo osiąga swój cel.
Podobnie relacje powinny się układać między tobą a koniem. Musisz być jednostką dominującą. Osobą, którą koń traktuje z respektem, od której oczekuje wskazówek i poleceń. Musisz być przywódcą, za którym koń będzie podążać z własnej woli. Założenie to stanowi podstawę systemu treningowego Clinta Andersona, sięgającego po taką samą logikę działania, jak to czynią między sobą konie. Gwarantuje większą efektywność ćwiczeń oraz lepsze samopoczucie konia.

Dlaczego szacunek?
Koń czujący względem ciebie szacunek jest jednocześnie skłonny wykonać twoje polecenia.. Kiedy zadajesz mu ruch wykonuje go natychmiast. Kiedy go prowadzisz idzie za tobą jak cień. Kiedy rankiem wchodzisz do boksu, koń podchodzi do ciebie strzyżąc uszami. Wysyła sygnały, że chce być twoim partnerem.
Koń nie szanujący ciebie będzie kładł po sobie uszy, próbował gryźć lub kopnąć, podepcze cię, wypchnie cię ze swojej drogi albo po prostu zignoruje twoje polecenia. Nie zniósłbyś okazywania przez innego człowieka braku szacunku względem ciebie. To dlaczego mógłbyś tolerować takie zachowanie u zwierzęcia?
Na jednego konia, względem którego stosowana jest ludzka przemoc, przypada znacznie więcej koni, które stosują przemoc względem ludzi. Równocześnie wielu właścicieli takich koni nawet nie ma świadomości, że stali się ofiarą końskiej przemocy. Nie można walczyć z problemem, jeżeli się go najpierw nie rozpozna.
Wszyscy chcielibyśmy, aby konie nas lubiły. Ale prawdziwa przyjaźń oparta jest na szacunku. Im będziesz bardziej rozpieszczać swojego konia, tym on mniej będzie cię szanować. Gdy będziesz go tylko kochać, głaskać i karmić, ale nie wymagać prawidłowych reakcji lub trzymania się we właściwej odległości od ciebie, koń nigdy nie uzna, że jesteś gotowy, aby mu przewodzić. Nie będzie doceniać wysiłku, który jemu poświęcasz, a wręcz przeciwnie – uzna, że może kontrolować sytuację. Najczęściej nie będzie chciał przebywać razem z tobą, ponieważ będzie ciebie traktować jak słabszego. Takie konie zazwyczaj nie „słuchają”, ponieważ sądzą, że w krytycznych chwilach nie znajdą u ciebie wsparcia. Stawiają własne bezpieczeństwo ponad twoje. Wszystko to jest możliwe, ponieważ konie są świetnymi „trenerami ludzi”. Robimy wiele bezsensownych rzeczy tylko dlatego, że konie nas do tego skłoniły. Mówimy przykładowo „Nie mogę pojechać z tobą ponieważ mój koń nie lubi twojego konia” albo „Nie mogę jechać tą drogą, ponieważ przecina ona rów, a mój koń boi się rowów” lub „Nie mogę pozostawić konia uwiązanego ponieważ poczuje się samotny” i inne tym podobne rzeczy. Zamiast szukać usprawiedliwienia dla swojego konia, lepiej próbuj zmienić jego nastawienie względem ciebie. Tak aby widział w tobie przewodnika. Będzie cię za to lubił i szanował. Staniecie się z czasem zgranym zespołem. Ale pamiętaj, że początek zmian zależy wyłącznie od ciebie.

Podążanie za przywódcą.
Nauka konia szacunku nie oznacza w żadnej mierze karcenia go bez przyczyny. Kiedy zaczniesz po prostu bić go kijem, nie uzyskasz u zwierzęcia respektu – jedynie strach. Przeciwnie, zapewnij mu poczucie wygody, jak tylko prawidłowo wykona określone przez ciebie zadanie lub niewygody, kiedy tylko odmówi. W ten sposób koń nauczy się, że jego samopoczucie zależeć będzie od wyboru zachowania względem ciebie i twoich poleceń.

Oto kilka przykładów ćwiczeń na wzmocnienie respektu konia:

• przesuwanie nóg konia. Działa to, ponieważ w ten sposób konie ustalają między sobą hierarchię ważności. Przypomnij sobie co się dzieje, gdy klacz dominująca broni dostępu do wiadra owsa. Chodzi ze skulonymi uszami a inne konie uciekają naprzód, cofają się lub odskakują w bok, aby tylko nie wchodzić jej w drogę. Robią to ponieważ ich „szef” zarządził, aby nie podchodzili. Wcześniej dominująca klacz udowodniła innym koniom, że może przegonić je w każdej chwili ze swojej strefy bliskości. Kiedy skłaniamy konia do ruchu w każdym kierunku, zarówno siedząc w siodle lub stojąc na ziemi, umacniamy w umyśle konia swoja pozycję „szefa”. Gdy wymagamy przesunięcia przez konia nóg, rozwijamy u zwierzęcia zdolność myślenia, a nie działania na odruchach. Przyda nam się to w trakcie prowadzenia treningów. Wpływa także na zdolność koncentracji konia na zadaniach oraz pomaga mu zrozumieć, że nie spotka go z naszej strony żadna krzywda.
  
• wysyłanie jednoznacznych sygnałów i bycie konsekwentnym. Im jaśniej i konsekwentniej wymagać będziesz od konia danego zachowania, tym szybciej twój koń będzie się uczyć. Brak jednoznaczności i niekonsekwencja powoduje u konia zamęt i nie pozwala zachować się mu zgodnie z twoimi oczekiwaniami. Niejednoznaczne zachowanie względem konia związane jest z twoją niekonsekwencją (za każdym razem wysyłasz trochę inne sygnały w oczekiwaniu na to samo zachowanie), marudzeniem (narzekanie zamiast spokojnego przejścia trudności i cierpliwości) oraz ocenianiem na podstawie emocji (co raczej jest źródłem przemocy niż formą treningu).
  
• natychmiastowa reakcja. Zarówno przy karceniu jak i nagradzaniu, im szybciej się one pojawią tym lepiej. I szybciej twój koń poczuje niewygodę w przypadku niewłaściwego zachowania (natychmiastowe, dynamiczne cofnięcie w przypadku gdy koń kuli uszy na twój widok), tym szybciej będzie kojarzyć sobie odczucie niewygody z niewłaściwością swojej reakcji i będzie dążył do zmiany. Odpowiednio, i szybciej damy koniowi odczuć wygodę za oczekiwane przez nas zachowanie, tym częściej będzie chciał wykonać dobrze nasze polecenia.
  Uwaga dotycząca karcenia: najpierw upewnij się, że odmowa konia wynika z jego oporu a nie z braku zrozumienia o co nam chodzi. Nie należy karać konia gdy on nie wie, jak powinien właściwie zareagować. Kara w takim wypadku może wywołać u niego tylko strach. Podobnie, jeżeli skończyliśmy karcić zwierzę – oznacza to po prostu koniec. Przypomnijmy sobie klacz na pastwisku – przeganiała ona niżej stojące klacze w hierarchii od owsa, ale już po 10 minutach stała z jedną z nich i nawzajem się iskały.
  
• używanie mowy ciała. Musimy być świadomi jakie sygnały wysyłamy za pośrednictwem postawy. Konie komunikują się wzajemnie głownie używając języka ciała, dlatego są one szczególnie w tym zakresie spostrzegawcze. Kiedy pojawi się taka konieczność, językiem ciała oznajmij koniowi, że musi opuścić twoją najbliższą strefę (postawa wyprostowana, mięśnie spięte). Kiedy koń uczyni krok, aby się odsunąć, momentalnie przybierz pasywny, zrelaksowany wyraz ciała. Zdziwisz się jak szybko twój koń właściwie zrozumie twoje intencje.
  
• motywowanie konia. Zawsze powinniśmy nagradzać konia nawet za najdelikatniejszy krok we właściwym kierunku. Uzyskamy to poprzez cofnięcie wywieranego na konia nacisku, przez słowną nagrodę lub pogłaskanie. Możemy dać koniowi przysmak ale wyłącznie w drodze wyjątku, za bardzo dobrze wykonaną pracę, nie jako przekupstwo.

Na podstawie artykułu „Gaining Your Horse’s Respect” autorstwa Clinta Andersona opublikowanego w grudniowym numerze „Horse&Rider”