Niniejszy artykuł przedstawia sposoby korzystania z sygnałów przy nauce poruszania się konia do przodu w wyprostowaniu. W konsekwencji wzmacnienia równowagi zwierzęcia w ruchu. W artykule znajdzie się również opis trzech ćwiczeń mających na celu poprawienie atletyczności ciała konia oraz wprowadzenie podstaw do zabrania wierzchowca.

Sztuka komunikacji
Podobnie jak korzystasz z telefonu komórkowego, aby porozumieć się z przyjaciółmi, w przypadku konia posługujesz się pomocami, aby się skomunikować ze zwierzęciem. W dyscyplinie ujeżdżenia możesz korzystać z trzech metod rozmowy z koniem: z użycia wodzy, użycia łydki i użycia dosiadu. Działają one w następujący sposób:
Wodze: twoje ręce „kontaktują się” za pośrednictwem wodzy z przednią 1/3 ciała konia, od wysokości kłębu do potylicy. W obszarze tym znajduje się końska głowa, szyja, łopatki i przednie nogi. Można tą część konia porównać do koła sterującego. Aby zwierzę pozostało w rozluźnieniu oraz chętnie odpowiadało na pomoce, sygnały przekazywane za pośrednictwem wodzy nie powinny przekraczać 20 % wysyłanych przez ciebie sygnałów.
Łydki: łydki obejmują swoim działaniem tylnie 2/3 ciała konia, od kłębu do ogona. Można ten obszar porównać z silnikiem. Twoje łydki w połączeniu z dosiadem odgrywają rolę zarówno źródła przyspieszenia jak i hamulca. Sygnały wysyłane za pośrednictwem łydek i dosiadu razem powinny stanowić co najmniej 80 % twoich sygnałów.
Dosiad: twój dosiad kontroluje tylne nogi konia, tym samym także jego prędkość. gdy twoje ciało porusza się w równowadze, oznacza to, że twoje biodra poruszają się synchronicznie do ruchu konia. Aby przyspieszyć wystarczy, że szybciej będziesz poruszać biodrami niż aktualny ruch grzbietu zwierzęcia. Aby zwolnić konia powinieneś usztywnić mięśnie brzucha oraz spowolnić ruch bioder. Sygnały płynące od dosiadu powinny być delikatnie wzmacniane ruchem wodzy. Wazne, aby ciężar ciała konia był ustawiony na zadzie, co przy zwalnianiu zapewni utrzymanie energii ruchu zwierzęcia potrzebnej do zachowania jego równowagi.
Przy wykonywaniu poniższych ćwiczeń używać będziesz dwóch rodzajów sygnałów przesyłanych za pośrednictwem wodzy, sygnału od wodzy prowadzącej ( leading rein) oraz sygnału od wodzy przeciwnej (indirect/neck rein).

1. Przesunięcie wodzy na kontakcie w bok skutkuje bezpośrednim skierowaniem nosa konia w kierunku tej wodzy. Aby zastosować właściwy sygnał, powinieneś ustawić dwie wodze na delikatnym kontakcie, prawą rękę z wodzą odstaw w bok do momentu, gdy zobaczysz prawe oko konia ( gdy zobaczysz większą część głowy zwierzęcia oznacza to, że odwróciłeś ją zbyt mocno, co daje efekt złego ustawienia ciała konia). Zwróć kciuk odstawionej ręki w prawą stronę, tak jakbyś przekręcał klucz w zamku.
   
2. Powyższe zabezpieczy cię przed ciągnięciem wodzy do tyłu, co mogłoby utrudnić uzyskanie ruchu do przodu, a tym samym utrzymanie równowagi.
   Równocześnie lewą wodzę przyłóż do szyi, tym samym dając zwierzęciu sygnał do podążania w prawo. Gdy twój koń ustępuje od nacisku, podążaj ręką z lewą wodzą za ruchem szyi konia bez nieświadomego blokowania wodzą ruchu głowy konia. Gdy koń nie ustępuje od nacisku wodzą, delikatnie poruszaj prawa wodzą, aby rozluźnić pysk konia, mając jednocześnie wodzę tą odstawioną w bok.
   
3. Wodza przeciwna ( neck rein) nie jest pomocą, raczej jest sygnałem: wodza działająca na lewą stronę szyi konia przekazuje mu polecenie do pójścia w prawo. Przez powtórzenia koń się uczy, że nacisk wodzy działającej na jego szyję może wiązać się z naciskiem na wędzidło wodzy prowadzacej ( leading rein) – wodzy prawej, Zwierzę szybko się zorientuje, że wygodniej mu będzie odpowiedzieć od razu na działanie wyłącznie wodzy przeciwnej.
   Aby odpowiednio zastosować nacisk wodzy przeciwnej – lewej wodzy – i uzyskać zmianę kierunku ruchu w prawo, przesuń lewy kciuk lekko na zewnątrz gdy wodza ta jest dostawiona do szyi konia. Twoja prawa ręka powinna pozostawać neutralna. Dystans pomiędzy dwoma wodzami musi pozostawać jednakowy. Staraj się unikać tendencji do przesuwania ręki z wodzą przeciwna ( neck rein) poza kłąb konia. W przeciwnym razie będziesz zmuszać konia do przekrzywiania głowy w lewą stronę ( czyli w kierunku przeciwnym do zadanego ruchu), tym samym będziesz wytracać go z prawidłowego ustawienia. Teraz pora na sprawdzenie w praktyce zasad działania wspomnianych sygnałów.
   
   Ćwiczenie 1
   Kontrola ciała w ruchu po kole.
   
4. Ustaw po dwa markery z każdego końca dwóch linii krzyżujących się pod katem 90 stopni. Pary markerów powinny być ustawione w równej odległości. W parze markery powinny znajdować się w odległości umożliwiającej przejazd konia pomiędzy nimi. W miejscu przecięcia się linii ustaw jeden marker. Zadanie polegać będzie na wykonaniu przejazdu koła o równej średnicy pomiędzy markerami ustawionymi na jego obwodzie.
   Rozpręż zwierzę. Gdy czujesz, że koń jest odprężony a jednocześnie skoncentrowany na tobie, działaniem łydek i dosiadu daj sygnał do wolnego kłusa ( jogu) w przód. Oczekujesz od swojego wierzchowca dostatecznego, ale niezbyt mocnego zaangażowania i energii, dzięki którym będziesz wyczuwać, że jego ruch jest wywołany pracą tylnych nóg.
   
   Żeby skierować konia na koło w prawo użyj następujących sygnałów:
   
   • prawa łydka ustawiona na kontakcie z bokiem konia w miejscu tuz za popręgiem ( odległość od popręgu to zależy od danego konia, w zależności w którym szybciej reaguje). Delikatny nacisk prawą łydką skłoni wierzchowca do wygięcia ciała do wewnątrz, zgodnie z kształtem obwodu koła i pilnować będzie przed wpadaniem do wewnątrz łopatką.
     
   • wewnętrzna ( prawa) wodza powinna być otwarta, kierując tym samym głowę i szyję zwierzęcia lekko do wewnątrz.
     
   • lewa łydka stwarza lekki nacisk na bok konia w miejscu około 6 cali za popręgiem lub w innym miejscu, tak aby delikatnie przesunąć zad konia do wewnątrz.
     
   • zewnętrzna ( lewa) wodza ( wodza przeciwna) działa w celu zablokowania łopatek konia, aby nie wypadały na zewnątrz oraz zapobiega zbyt mocnym ustawieniem głowy konia do wewnątrz.
   
   Trzymaj swoja głowę w górze, patrz na wprost na ścieżkę po obwodzie koła, co mimowolnie pomoże wierzchowcowi poruszać się w obszarze pomiędzy parami markerów. Siedź po środku siodła w równowadze, twoje ramiona powinny być ustawione w lustrzanym odbiciu łopatek konia. Gdy będziesz przechylać się w siodle w którymkolwiek z kierunków, twój koń zostanie zachęcony do zmiany ustawienia.
   Takie zachowanie staje w sprzeczności z obranym celem. Upewnij się, czy utrzymujesz delikatny kontakt, zachęcając konia do ruchu do przodu.
   Część jeźdźców zastanawia się pewnie, jak koń może pozostawać „wyprostowanym” poruszając się po kole. Przyjrzyjmy się temu bliżej. U konia podążającego w „wyprostowaniu” po kole, jego tylne nogi dotykają podłoża w miejscu, w którym przed chwilą były przdnie. Lewa część zadu i lewa łopatka są na tej samej ścieżce, podobnie jak odpowiednio prawa część zadu i prawa łopatka. To właśnie nazywa się prawidłowe ustawienie konia.
   
5. Częstym problemem jest zbytnie zrelaksowanie konia i opuszczenie zbyt nisko jego głowy, tak że jego potylica ustawiona jest poniżej linii kłębu. Jest to również symptom przeniesienia przez konia ciężaru ciała na przód. To nie jest właściwe zachowanie zwierzęcia. Gdy taka sytuacja przydarzy się tobie, wystarczy że delikatnie podniesiesz dwie ręce z wodzami, zachęcając konia do uniesienia przodu oraz dodasz mocniejszy sygnał łydkami i dosiadem, pilnując aby koń nie utracił energii ruchu do przodu. Gdy czujesz, że koń unosi głowę, opuść ręce do normalnej pozycji i zaprzestań stosowania mocnego sygnału od łydek i dosiadu.
   Zwróć uwagę, aby koń poruszał się pomiędzy markerami stawiając kroki o tej samej kadencji. Gdy koń stara się przyspieszyć bądź zwolnić zastosuj odpowiednio sygnał od wodzy, łydek i dosiadu, aby powrócić do równej kadencji kroków 1-2.
   Gdy koń zbacza na zewnątrz markerów oznacza to, że stosujesz za słabe zewnętrzne sygnały. Zapewne pozwoliłeś, aby głowa konia zwrócona była zbyt mocno do wewnątrz, tym samym jego zewnętrzna łopatka łatwiej wypada na zewnątrz. Gdy koń wpada do wewnątrz, jest to symptom użycia zbyt słabych wewnętrznych sygnałów oraz przeniesienia ciężaru ciała jeźdźca do wewnątrz i zarazem do przodu ( nad wewnętrzną łopatkę). Pamiętaj, że naturalnym odruchem konia jest ciągnięcie do wyjścia ujeżdżalni, stajni lub w kierunku innych koni. Zamiast karania konia za takie postępowanie, staraj się go uprzedzić stosując odpowiednio sygnały, skłaniając zwierzę do ...
   
6. ... pozostawania we właściwym ustawieniu i utrzymywania stałej kadencji kroków kłusa (jogu) przez pełne koło. Gdy koń potrafi powyższe ustawienie i kadencję ruchu utrzymywać stale, można powiedzieć, że zwierzę porusza się w równowadze. Możecie przejść do wykonywania ćwiczenia 2.
   
   Ćwiczenie 2
   Od wygięcia do linii prostej.
   
7. Ustaw markery w parach ( naprzeciwko siebie) wzdłuż toru o kształcie litery L, tak aby koń miał możliwość poruszania się pomiędzy markerami. Będziecie jechać wzdłuż toru litery L skręcając w prawą stronę. Rozpocznij od wolnego kłusa (jogu) podobnie jak w opisie pkt. 4. Przygotuj ustawienie sygnałów do wygięcia ciała konia podobnie jak na kole w ćwiczeniu 1., kierując go w prawą stronę wokół zagiętego fragmentu toru L.
   
8. Gdy znajdziesz się na prostym odcinku toru skorzystaj z następujących sygnałów po przekątnych, które mają na celu pilnowanie wyprostowanego ciała konia:
   
   
   • delikatny sygnał przez nacisk prawej łydki, która wyprostuje ustawienie zadu konia z wcześniejszego ustawienia po łuku,
     
   • delikatny sygnał od lewej wodzy, która wyprostuje szyję i głowę konia,
     
   • utrzymuj kontakt lewej łydki z bokiem konia, zachęcając go do ruchu naprzód bez zmiany kadencji kroków oraz pilnując, aby jego zad nie wypadł na zewnątrz,
     
   • jeżeli pojawi się potrzeba, użyj prawej wodzy, aby przeciwdziałać zwróceniu głowy zwierzęcia w lewą stronę. Gdy koń porusza się wyprostowany, w równy sposób używaj obu wodzy i łydek, aby koń pozostawał na torze.
   
   Utrzymujesz ruch konia całkowicie w centrum toru, pomiędzy markerami. Trudne, prawda? Gdy koń zbacza na lewo lub prawo, oznacza nie dość mocne wysyłanie przez ciebie sygnałów z tej właśnie strony. Gdy jest to konieczne, dostosuj odpowiednio swoje sygnały. Gdy koń przyspiesza na prostej, nie jest on w równowadze. Upewnij się, czy zwierzę porusza się we właściwym ustawieniu i czy wysyłasz mu właściwe sygnały w celu wzmocnienia równej kadencji jego kroków. Gdy koń nadal przyspiesza wróć do ćwiczenia na kole do czasu, gdy nie odzyskasz u wierzchowca równowagi w ruchu. Po tym spróbuj ponownie.
   Ćwicz do czasu, gdy twój koń będzie stale przejeżdżał tor bez zmiany rytmu ruchu oraz bez wypadania na zewnątrz lub do jego wnętrz. Po dojściu do tego etapu możesz być pewien, że twój koń porusza się całkowicie wyprostowany, od nosa do swojego ogona ( to może kosztować dni lub całe tygodnie ćwiczeń). Możesz złożyć sobie teraz gratulację. Jesteś gotowy z koniem, aby przejść do ćwiczenia 3 poruszającego kwestię zebrania.
   
   Ćwiczenie 3
   Przejścia od stępa do galopu.
   
9. Teraz gdy potrafisz kontrolować ustawienie konia na lukach i liniach prostych, skorzystaj z przejść od stępa do galopu, aby rozpocząć zbieranie wierzchowca. Wspomniane przejścia są najlepszym sposobem nauczenia konia przeniesienia ciężaru ciała na zad i podniesienia łopatek. Przed pierwszej próbie przejścia ze stępa do galopu sprawdź czy koń potrafi w odprężeniu przejść z wyciągniętego kłusa do galopu oraz ze zwolnionego kłusa (jogu) do galopu. Ćwicz często te ostatnie przejścia, co pomoże dobrze wykonać przejścia ze stępa do galopu.
   Oto sygnały do zastosowania przy przejściu do galopu z prawej nogi. Później po prostu odpowiednio je zmienisz, dostosowując je do galopu z lewej nogi. Poproś konia o energiczny stęp po prostej. Ustaw konia do zagalopowania na prawą nogę. Skorzystaj z sygnałów do wygięcia podanych przy ćwiczeniu na kole (pkt. 4), tak aby jego głowa i zad delikatnie były zwrócone w prawą stronę.
   
10. Poproś o zagalopowanie, zwiększając nacisk lewą łydką, która zachęci konia do podniesienia swojej lewej tylnej nogi i wykonania kroku w nowym chodzie. W tym samym czasie ...
    
11. . ... naciśnij pośladkami w kierunku od tyłu do przodu siodła, wzmacniając tym samym sygnał od łydki. Koń powinien zagalopować. Pilnuj tylko równowagi. Skoncentruj się na mięśniach końskiego brzucha. Wierzchowiec używa ich, gdy chce zaokrąglić swój grzbiet. A tego właśnie od niego oczekujesz.
    Teraz możesz zwolnić sygnały pilnujące wygięcia konia, pozwalając mu na wyprostowanie ciała na trzy – cztery kroki.
    

Na podstawie artykułu Lynn Palm i Cyril Pittion-Rossilon oraz Sue M. Copeland pt. „Make Dressage Work for You” opublikowanego w tegorocznym lutowym numerze “Horse & Rider”.